Hervorming van het Brusselse openbaar ambt

De hervorming van de Brusselse overheidsinstellingen: achtergrond, stand van zaken en standpunt van ACOD Parabru

De Brusselse regering heeft een ingrijpende hervorming van het gewestelijk openbaar ambt in gang gezet.
Deze pagina is bedoeld om u op de hoogte te houden van de voortgang van deze hervorming en van de gevolgen ervan voor de werknemers in het Brusselse openbaar ambt.

In een eerste deel gaan we uit van de gewestelijke beleidsverklaring van februari 2026.
Een tweede deel, dat gaandeweg wordt aangepast, geeft een stand van zaken weer.
Ten slotte zullen we het standpunt van onze sector ten aanzien van de lopende institutionele hervorming uiteenzetten.

1) Inleiding

De Brusselse regering heeft in haar Gewestelijke beleidsverklaring (13 februari 2026) een ontwerp voor de hervorming van de Brusselse openbare instellingen voorgesteld.
Dit moet worden bekeken in het licht van de begrotingsdoelstelling die de Brusselse regering zich voor de huidige zittingsperiode heeft gesteld. De regering stelt zich ten doel om tegen 2029 een begrotingsevenwicht te bereiken: “Tachtig procent van de vereiste inspanningen zal worden geleverd door de uitgaven structureel onder controle te houden en hervormingen door te voeren die tot doel hebben om de overheid te rationaliseren en efficiënter te maken […]” (GBV, p. 4).
Het is essentieel om in gedachten te houden dat het streven naar besparingen (bezuinigingen) de drijvende kracht is achter de hervorming van de Brusselse openbare diensten, vóór alle andere overwegingen (“efficiëntie”, “duidelijkheid”, …).

2) De hervorming van de Brusselse openbare instellingen in vier pijlers

Deze hervorming bestaat uit een reorganisatie van het Brusselse administratief landschap in vier pijlers, waarvan de eerste een “transversale gewestelijke ondersteuningsdienst van transversale aard” is (GBV, p. 4).

Pijler 1 omvat het volgende :
De HR-dienst van de Gewestelijke Overheidsdienst Brussel (GOB); Talent.Brussels; Financiën en Begroting; Connect IT; Paradigm; Equal.Brussels; Easy.Brussels; de Grondregie van de GOB (Facilities); het Brussels Instituut voor Statistiek en Analyse (BISA); Brussel Fiscaliteit, met inbegrip van het operationele beheer van de LEZ-systemen, de ANPR-camera’s en de kilometerheffing voor vrachtwagens.

Pijler 2 zou, binnen de Gewestelijke Overheidsdienst van Brussel, de „organieke“ opdrachten samenbrengen die momenteel door verschillende onafhankelijke structuren worden uitgevoerd, namelijk:
Brussels International, waarin ook het Commissariaat voor Europa en de Internationale Organisaties zullen worden ondergebracht; Brussel Mobiliteit, waarvan de administratie behouden blijft, zonder de operationele afdelingen Build, Maintain en de Directie Infrastructuur van het Openbaar Vervoer (DIOV); Brussel Economie, dat het economische luik van de vroegere directie Economie & Werkgelegenheid, Innoviris en Screen.Brussels zal omvatten; Brussel Werkgelegenheid, dat het luik m.b.t. werkgelegenheid van de voormalige directie Economie & Werkgelegenheid zal omvatten. De regering zal ook onderzoeken of het wenselijk is om Actiris in deze structuur te integreren; Brussel Plaatselijke Besturen, waarvan de structuur ongewijzigd blijft; Brussel Huisvesting, dat ook Homegrade zal omvatten; Leefmilieu Brussel, waarvan de administratie behouden blijft, zonder de operationele diensten die belast zijn voor parken en groene ruimten, en dat het luik landbouw van de vroegere directie Economie & Werkgelegenheid zal omvatten; Brussel Stedenbouw, ontstaan uit de fusie van perspective.brussels (stadsplanning) en urban.brussels, dat ook de bevoegdheid voor milieuvergunningen van Leefmilieu Brussel zal overnemen; Safe.Brussels, dat onder meer verantwoordelijk zal zijn voor wapenvergunningen.

Pijler 3 zou bestaan uit een naamloze vennootschap (NV) naar publiek recht voor de operationele diensten (bijvoorbeeld het beheer van de groene ruimten van Leefmilieu Brussel) en de infrastructuur van de Haven van Brussel, terwijl Pijler 4 tot taak zou hebben „het grondbeheer te coördineren via een platform dat synergieën verbetert” tussen verschillende structuren, waaronder Citydev.brussels of de Brusselse Gewestelijke Huisvestingsmaatschappij (BGHM).

3) De uitvoeringstermijnen aangekondigd in de GBV

Uit de uitvoeringskalender van de GBV blijkt dat men van plan is de pijlers 1 en 2 in 2026 in te voeren. De hervorming van pijler 3 zou vanaf 2027 van start gaan.

4) Hoe ver staan we (september 2026)?

Pijler 1

De eerste pijler, “atlas.brussels“, is bij besluit opgericht. Dit besluit is op 7 augustus 2026 in werking getreden na publicatie in het Belgisch Staatsblad.
Deze instelling zal vijf departementen omvatten (Transversale ondersteuning, Digitale en datadiensten, HR en openbaar ambt, Financiën en Begroting, Fiscale diensten). Elk departement zal worden geleid door een mandataris met rang A5. De instelling zal worden geleid door een secretaris-generaal met rang A7.
Tot op heden is er nog geen enkel personeelslid van de structuren waaruit deze instelling moet worden samengesteld effectief overgedragen. Elke overplaatsing van personeel moet namelijk het voorwerp uitmaken van een specifiek besluit van overdracht.
Het merendeel van de effectieve overplaatsingen zou tegen 1 januari 2027 moeten plaatsvinden.
Naast wat in de GBV werd aangekondigd, heeft de minister van Openbaar Ambt al snel laten weten dat hij van plan is om zoveel mogelijk medewerkers van de ondersteunende diensten (HR, Facilities, IT,…) van de verschillende Brusselse instellingen (met inbegrip van de instellingen van openbaar nut (ION)) over te hevelen naar atlas.brussels.
Voor sommige van deze instellingen zal de overdracht echter extra wetgevend werk vereisen (wijziging van ordonnantie(en)).
In dit stadium gaat het om ongeveer 120 voltijdsequivalenten (VTE) van Actiris die op korte termijn (januari 2027) zullen worden overgeplaatst.

Pijler 2

De regionale regering heeft op 16 juli in eerste lezing een ontwerpbesluit goedgekeurd betreffende de reorganisatie van de Gewestelijke Overheidsdienst Brussel – uitvoering van Pijler 2.

Tot op heden zijn de onderhandelingen in Sector XV over de oprichting van Pijler 2 nog niet van start gegaan; er is nog geen enkel document aan de vakbonden voorgelegd.

De samenstelling van Pijler 2 is waarschijnlijk veranderd sinds de publicatie van de GBV.

Er zou sprake zijn van een samenvoeging van:

• Brussel Economie en Werkgelegenheid, aangevuld met innoviris.brussels en screen.brussels;
• Brussel Mobiliteit (met uitzondering van de directies Build, Maintain en de DIOV);
• Brussel Huisvesting, aangevuld met Homegrade;
• Brussels International, aangevuld met het Commissariaat voor Europa en de Internationale Organisaties
• Commissariaat voor Europa en de Internationale Organisaties (CEOI);
• Brussel Plaatselijke Besturen;
• Brussel Stedenbouw en Erfgoed, waarin perspective.brussels (zonder het Brussels Instituut voor Statistiek en Analyse), urban.brussels en de afdelingen milieuvergunningen en Partnerschappen van Leefmilieu Brussel zullen worden ondergebracht;
• Brussel Leefmilieu (met uitzondering van de afdelingen vergunningen en beheer van de parken), met integratie van de bevoegdheden op het gebied van landbouw.

De oprichting van Pijler 2 zal verschillende gelijktijdige processen met zich meebrengen:

• Fusies van bestaande gewestelijke entiteiten;
• Hun integratie binnen één enkele juridische structuur;
• De overdracht van een deel van hun ondersteunende taken naar het nieuw opgerichte atlas.brussels.

Daarnaast zijn er binnen de regering besprekingen gaande over Hub.brussels en Visit.brussels. Deze twee laatste instellingen waren niet opgenomen in de tekst van de GBV.

Actiris blijft daarentegen een autonome organisatie.

5) Het standpunt van ACOD Parabru

ACOD heeft een protocol van niet-akkoord ingediend tegen het besluit tot oprichting van pijler 1.
Onze opmerkingen hebben zowel betrekking op de manier waarop de „onderhandelingen” zijn verlopen als op de inhoud van het besluit en de talrijke onzekerheden over de reikwijdte, met name wat betreft de betrokken instanties en een eventuele overplaatsing van personeel.

Bovendien willen wij niet dat instellingen van openbaar nut worden ontmanteld, zoals de hervorming in pijlers voorziet (bijvoorbeeld bij de opsplitsing van Leefmilieu van Brussel).